Veroudering als een slechte levensstijl keuze

Luister en kijk naar de OBA live uitzending van vrijdag 16 september, on line af te luisteren en te zien.

Alleen in beschermde omstandigheden worden organismen bejaard. In het wild, in natuurlijke omstandigheden, niet. Natuurlijke levensduur, ook wel ‘essentiële levensduur’ genoemd, gaat niet ver buiten het evolutionaire d

oel van leven: succesvolle voortplanting. Organismen die snel volwassen worden, en dus vroeg in hun levensduur zich reproduceren, hebben een korte essentiële levensduur. Een muis in het wild is snel volwassen, plant zich dan voort en sterft. Een muis in gevangenschap leeft langer voort na zich voortgeplant te hebben. De essentiële levensduur voor de mens zal zo rond de 40-50 jaar liggen, maar zoals we allemaal weten leven velen daarna nog jaren lang door. De periode bij de mens na de essentiële levensduur wordt de ouderdom (‘ageing’) genoemd. Evolutionair gezien volkomen zinloze tijd. Dat soorten buiten de essentiële levensduur in beschermde omstandigheden doorleven wordt wel het ‘life-history principle’ genoemd.

Er is geen genetische oorzaak voor veroudering, in de zin dat er ‘gerontogenen’ (ouderdomsgenen) zijn. Er zijn wel genen die invloed hebben op verouderingsverschijnselen, maar ze veroorzaken het niet.  Evolutie heeft genen geselecteerd die de soort toestaat om zijn essentiële levensduur te volbrengen, niet meer daarna. Mutaties in genen kunnen er echter wel voor zorgen dat een soort buiten zijn essentiële levensduur in goede staat doorleeft, of dat deze voor de essentiële levensduur is volbracht stokoud is geworden. Een voorbeeld hiervan is progeria, een aandoening waarbij een kind van 10 jaar alle verschijnselen heeft van hoge ouderdom. Deze genen zijn betrokken bij vele ingewikkelde biochemische paden en stoffen. De invloed van deze genen op ouderdom en veroudering is indirect.

Kind met Progeria

Sommige gerontologen denken dat ouderdom te verklaren is vanuit een progressief falen van het biologische evenwicht, hetgeen in topconditie moet zijn tijdens de essentiële levensduur, maar daarna geleidelijk bergafwaarts gaat. Het zal langzaamaan leiden tot een accumulatie van DNA schade en een falen van cellen en weefsels om te herstellen. Hierdoor ontstaan ouderdomsziekten zoals huidveroudering, hart-en vaatlijden, botverval en kanker.

Kortom, evolutie van de mens heeft in ons genetisch materiaal vastgelegd dat de soort in de essentiële levensduur optimaal kan functioneren, waardoor de soort (niet het individu) kan overleven, maar voorziet niet in een lange overleving van het individu daarbuiten. Zo bezien is het verval van homeostase, veroudering, ouderdomsziekten en dood een normale sequentie van gebeurtenissen in het leven van een individu van de soort buiten zijn essentiële levensduur in beschermde omstandigheden. Ons evolutionaire doel is immers al vervuld.

Maar we willen niet oud, brak en gebrekkig worden. We willen de dood opschuiven en graag op 100-jarige leeftijd huppelend ten onder gaan. Een ‘cure for ageing’, wil deze succesvol zijn, zal dus moeten ingrijpen op de processen die na de essentiële levensduur optreden en het organisme bergafwaarts helpen. Geneeskunde is bij machte om ouderdomsgerelateerde ziekten uit te stellen, te genezen, symptomen draagbaar te maken en hierdoor onze levensduur te verlengen. Hierdoor wordt weliswaar onze levensduur verlengd, maar veroudering niet een definitief halt toe geroepen. Genezen van een kanker zal het individu later in zijn leven bezwijken aan Alzheimer of cardiovasculair falen. En dat alles in een lichaam met een verouderde huid. Wordt het individu niet door de hond gebeten, dan wel door de kat. Sommigen (zoals Aubrey de Grey) zien veroudering als een ziekte, een onnatuurlijk proces, net als kanker of artritis, dat te behandelen en misschien wel te genezen is. Ik geloof hier niet zo in. Ik zie veroudering als overleving buiten de essentiële levensduur in beschermde omstandigheden (zoals een dak boven je hoofd en vers drinkwater) en door de mogelijkheden van de moderne geneeskunde.

We kunnen onze levensduur wel verlengen door inname van allerlei supplementen en stoffen. Bijvoorbeeld kinetine is een bewezen antiveroudering stofje. Dit cytokine, een planten hormoon werd in 1923 door Miller en Skoog geïsoleerd. Met name de huid veroudert minder snel na inname van deze stof. Daarom wordt het in allerlei anti-huidverouderingszalfjes gestopt. Een andere anti-verouderingsstof is carnosine, een krachtige antioxidant. We hebben deze stof gewoon in ons lijf, maar Carnosine verdwijnt op hoge leeftijd snel (tot meer dan 60%) uit de spieren van de mens, hetgeen aanleiding geeft tot spierverlies bij bejaarden. De dunne beentjes van opa vinden hier hun oorzaak. Gelukkig is carnosine als supplement makkelijk te verkrijgen.

Een ouder individu kan nog meer doen om de gebrekkige ouderdom of dood uit te stellen of op te schuiven. Er is een flinke hoeveelheid bewijs dat het lichaam blootstellen aan lage hoeveelheden anderszins schadelijke invloeden heilzaam kan zijn voor het organisme. Dit wordt ‘hormesis‘ genoemd. Hormesis in veroudering wordt gekenmerkt door het positieve effect van lichaamscellen op regelmatige matige stressoren. Het lichaam beschermt tegen de schadelijke invloed van de matige stressor, maar ruimt tegelijkertijd schade aan cellen en weefsels op een effectieve manier op. Bijvoorbeeld lichaamsbeweging is zo’n matige stressor. Vijf keer per week een uur flink wandelen is heilzaam tegen veroudering en teloorgang van het lichaam. Ook naar de sauna gaan, zwemmen, een tweetal glaasjes alcohol per dag zijn voorbeelden van zulke heilzame stressoren. Ook calorische restrictie schijnt zo te werken. Individuen die een laagcalorische dag inname aan voedsel hebben tonen een betere DNA reparatie capaciteit in de witte bloedlichaampjes. Hierdoor gaat veroudering aanzienlijk langzamer. Minder eten en laag calorisch verlengd het leven in goede staat. Ook af en toe vasten werkt op deze manier.

Dus over boord al die simpele suikers (geen koekjes en frisdranken meer) en verzadigde vetten (geen zoogdiervlees en andere vette zooi meer), regelmatig bewegen (koop een hond!), naar de sauna gaan, een goed glas rode wijn en wat supplementen als carnosine doet het leven verlengen na de essentiële levensduur. Zo wordt een soort van onsterfelijkheid bereikt. In ieder geval een wat meer vitale oude dag. Slechts weinigen weten deze verandering van levensstijl echter op te brengen en de meeste mensen zullen dus ongezond oud worden, allerlei oude-dag-kwalen oplopen of vroeg sterven. De meesten zullen na het voltrekken van hun essentiële levensduur sneuvelen aan een toenemend falen van hun organisme, kanker, hart- en vaatlijden, de kwalijke gevolgen van hoge bloeddruk, in elkaar gezakte botten en verschrompelende breinen. De vraag is echter of de mensen die de ouderdom hebben weten op te schuiven in een betere kwaliteit van leven zullen omvallen. Het zal onvoorkoombaar ongelijkheid veroorzaken. Het is zoals zoveel in het leven: het is een keuze.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s