Walging door schaamhaar en menstruatiebloed

Order of Release, 1746. John Everett Millais, 1852-1853. Tate Gallery

The Order of Release, 1746 is een indrukwekkend schilderij van de Engelse pre-Raphaelistische schilder John Everett Millais (1829-1896). Het werd in 1853 voor eerst aan publiek getoond.

Het schilderij toont de vrouw van een Schotse Jacobiet, die haar echtgenoot komt ophalen nadat deze gevangen is gezet na de battle of Culloden op 16 april 1746. Zij geeft een Order to Release aan de Engelse soldaat.

Portret van Effie Gray, door Millais geschilderd circa 1853 (dit schilderij werd in 2008 gevonden op een stoffige zolder in Devon)

Voor de vrouw op het schilderij stond Effie Gray (1828-1897) model. Effie was ten tijde van het poseren de echtgenote van de art critic John Ruskin (1819-1900), wie zij uiteindelijk verliet voor Milliais. Tijdens het schilderen van de Order of Release raakten Millais en Effie verliefd op elkaar. Detail is dat Effie na vijf jaar huwelijk met Ruskin nog steeds maagd was. Ruskin verklaarde na de scheiding: “It may be thought strange that I could abstain from a woman who to most people was so attractive. But though her face was beautiful, her person was not formed to excite passion. On the contrary, there were certain circumstances in her person which completely checked it.” De ‘certain circumstances’ bleken vooral te maken te hebben met walging die Ruskin had voor menstruatie bloed en schaamhaar. Millais had daar klaarblijkelijk aanzienlijk minder moeite mee. Effie en hij kregen samen acht kinderen. Hoogst waarschijnlijk leed Ruskin aan ‘Sexual aversion disorder’, een psychiatrische aandoening die gekenmerkt wordt door een walging, angst, weerzin en ontbreken van behoefte aan direct genitaal sexueel contact. De originele DSM-IV criteria geven aan dat een patient  ‘‘persistent or recurrent extreme aversion to, and avoidance of, all or almost all, genital sexual contact with a sexual partner’’ and that this symptom did not occur ‘‘during the course of another Axis I disorder (other than a Sexual Dysfunction), such as Major Depression’’ (American Psychiatric Association, 1987, p. 293). Ruskin heeft later een negen-jarig (!) meisje ten huwelijk gevraagd, waarschijnlijk vanwege het ontbreken van sexuele behoefte vanuit het kind. Uiteraard ging het huwelijk niet door. Nadien heeft Ruskin nooit meer een romantische relatie gehad.

Op 7 mei 1853 verscheen in het Illustrated London News de volgende review van het schilderij:

The subject is simply that of a wife, with child in her arms, coming with an order of release for her husband, who has been taken in the Civil Wars. The husband, overcome with emotions, and weak from a recent wound (his arm is in a sling), can but fall upon her neck and weep; moan, “firm of purpose,” sheds no tear; she has none to shed; but her eye is red and heavy with weeping and waking; and she looks at the stern and unconcerned gaoler with a proud look, expressing that she has won the reward for all her trouble past. The colouring, the textural execution, are marvellous (for these degenerate days).

John Everett Millais in 1853

Buiten de artistieke schoonheid is het een bijzonder schilderij als men zich realiseert dat de Engelsen na april 1746 Schotse Jacobieten het liefst dood zagen en vele honderden mannen, vrouwen en kinderen wreed hebben vermoord in hun ‘etnische zuivering’ in de Scottish Highlands, maar ook dat het na de Battle of Culloden verboden was voor Schotten om de Highland dress, waaronder de kilt, te dragen. Waarom Millais in 1853 juist het tegenovergestelde hiervan in dit schilderij heeft weergegeven is onduidelijk. Wel heeft het een prachtig schilderij opgeleverd dat heden ten dage in de Tate Gallery te bewonderen is. Ruskin zou nooit hebben toegestaan dat Effie voor Millais zou poseren als hij niet intens gewalgd zou hebben van het schaamhaar en menstruatiebloed van zijn maagdelijke vrouw.

De hele affaire is prachtig verfilmd in de derde episode van de BBC serie ‘Desperate Romantics‘.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s