Eerste boek over kanker van vrouwelijke geslachtsorganen

Screen Shot 2013-10-19 at 17.42.51

Het lot van veel ziekenhuisbibliotheken is dat zij door bezuinigingen en personeelstekort worden gesloten en de boeken afgestoten. Recentelijk werd ik attent gemaakt op de beslissing om de medische bibliotheek van een regionaal ziekenhuis te sluiten en de daarin aanwezige boeken indien mogelijk elders onder te brengen en het restant te vernietigen. De nieuwe boeken vonden hun weg naar andere bibliotheken en het personeel. Helaas was er weinig interesse voor de ‘gedateerde’ boeken en was een groot deel van deze boeken en tijdschriften voorbestemd voor de papierbak. Vlak voordat dit laatste zou plaatsvinden, werd ik getipt en heb ik uit nog vele meters achtergebleven boeken nog enige  klassiekers weten te redden. In een korte serie zal ik aan een aantal van deze boeken, en dan met name de oncologisch-historische klassiekers, een blog wijden. Deze keer het eerste systematische overzicht van kanker van de vrouwelijke gelsachtsorganen.

Baarmoederhalskanker was een belangrijke kanker-gerelateerde doodsoorzaak van vrouwen in de 19e eeuw. De Duitse chirurg Konrad Langenbeck (1776-1851) was de eerste die in 1813 een baarmoeder met kanker chirurgisch via de vagina verwijderde. Later in de 19e eeuw werd de baarmoederverwijdering via de buik door de chirurg-gynecoloog Wilhelm Freund (1833-1917) beschreven.  De Oostenrijkse chirurg Ernst Wertheim (1864-1920) voerde in 1898 de radicale abdominale baarmoederverwijdering uit. Hierbij werd zowel de baarmoeder, de eierstokken, alle omliggende lymfklieren en een groot deel van de vagina verwijderd in een poging om de kanker tot stilstand te brengen.

Ernst Wertheim tijdens een abdominale baarmoeder extirpatie
Ernst Wertheim tijdens een radicale abdominale baarmoederverwijdering, c. 1900. Schilderij door John Quincy Adams

In 1898 werd ook de radiumbehandeling als alternatief voor chirurgie voor baarmoederhalskanker geintroduceerd. Echter, niet alle kankers reageerden op de radiatie en sommige kankers bleken uiteindelijk weer terug te komen.

Joe Vincent Meigs (1892-1963)
Joe Vincent Meigs (1892-1963)

Dit noopte de Amerikaanse chirurg Joe Vincent Meigs (1892-1963) om de chirurgische behandeling van baarmoederhalskanker opnieuw te evalueren. Hij reisde naar Europa waar hij ervaring opdeed bij chirurgen in Engeland, Duitsland en Oostenrijk. Daarna begon hij een uitgebreid programma in het Pondville ziekenhuis in Norfolk, Massachusetts. Hij verfijnde de radicale operatie van Ernst Wertheim. Hij oogste goede resultaten met een vijf-jaars overleving van 81% voor stadium 1 baarmoederhalskanker en 62% voor stadium 2 baarmoederhalskanker (in 1944).

Wat ging hieraan vooraf? De in 1892 geboren Meigs haalde zijn artsendiploma in 1919. Hij werkte als arts-assistent in het Massachusetts General Hospital en het Free Hospital for Women in Brookline. Zijn baas inspireerde hem om zich te spcialiseren in gynecologische chirurgie. Ter voorbereiding op dit specialisme begon hij met het bestuderen van alle gevallen van tumoren van de vrouwelijke geslachtsorganen. Dit resulteerde in het 533-pagina dikke boek ‘Tumors of the female pelvic organs’ dat in 1934 bij MacMillan in New York werd uitgegeven.

DSC04104

In 1941 werd hij tot hoogleraar Gynecologie benoemd aan de Harvard Medical School. Hij bouwde de gynecologie verder uit. In 1960 stopte hij met werken. Op 24 oktober 1963, op zijn 71ste verjaardag, overleed hij aan de gevolgen van een hartinfarct.

Voor het boek ‘Tumors of the female pelvic organs’ van Meigs was bij het opruimen van de bibliotheek blijkbaar geen interesse.  Ik was blij hem tussen de achtergebleven boeken in de opgeheven bibliotheek te vinden. Het is een klassieker, geschreven door een pionier die de chirurgische behandeling voor baarmoederhalskanker rond 1940 herintroduceerde en verfijnde. Het is een zeldzaam oncologisch-historisch boek, waard om te bewaren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s