Eerste beschrijving van verband tussen longkanker en roken

1000x399-0-175-692x278-lung-cancer

Het lot van veel ziekenhuisbibliotheken is dat zij door bezuinigingen en personeelstekort worden gesloten en de boeken afgestoten. Recentelijk werd ik attent gemaakt op de beslissing om de medische bibliotheek van een regionaal ziekenhuis te sluiten en de daarin aanwezige boeken indien mogelijk elders onder te brengen en het restant te vernietigen. De nieuwe boeken vonden hun weg naar andere bibliotheken en het personeel. Helaas was er weinig interesse voor de ‘gedateerde’ boeken en was een groot deel van deze boeken en tijdschriften voorbestemd voor de papierbak. Vlak voordat dit laatste zou plaatsvinden, werd ik getipt en heb ik uit nog vele meters achtergebleven boeken nog enige  klassiekers weten te redden. In een korte serie zal ik aan een aantal van deze boeken, en dan met name de oncologisch-historische klassiekers, een blog wijden.

DSC04105

Oncologische klassiekers. Zoals bijvoorbeeld het boek ‘Carcinoma of the lung’. Deze monografie is in 1958 uitgegeven onder redactie van J.R. Bignall bij uitgeverij E.&S. Livingstone in Londen. Met name hoofdstuk VI van het boek is medisch-historisch bezien een ongekende mijlpaal. Het hoofdstuk met als titel ‘The smoking of tobacco’ is geschreven door Richard Doll.

Sir Richard Doll (1912-2005)
Sir Richard Doll (1912-2005)

Sir William Richard Shaboe Doll (28 October 1912 – 24 July 2005) was een vooraanstaande Engelse arts-fysioloog en epidemioloog. He was de belangrijkste pioneer in in het wetenschappelijk onderzoek naar de link tussen het roken van sigaretten en gezondheidsproblemen. Samen met Ernst Wynder, Bradford Hill en Evarts Graham bewees hij voor het eerst de onomstotelijke verband tussen roken van sigaretten en longkanker en hart-en vaatziekten.

Richard Doll werd in 1912 geboren in Hamptom, Engeland.  Hij studeerde geneeskunde aan de Sint Thomas Hospital Medical School in Londen, waar hij in 1937 afstudeerde. Na de oorlog begon Doll met het epidemiologisch bestuderen van astma en maagzweren. Het sterk toegnomen aantal patienten met longkanker deed hem in 1950 samen met de Engelse epidemioloog en statisticus Sir Austin Bradford Hill (1897-1991) besluiten om alle patienten die in twintig Londense ziekenhuizen waren opgenomen met longkanker nader in kaart te brengen. Waarom was er zo’n opmerkelijke toename? Eerst dachten zij dat uitlaatgassen in Londen verantwoordelijk waren voor het ontstaan van de kanker, maar al snel vonden zij het sterke verband met het roken van sigaretten. Na deze ontdekking stopte Doll zelf direct met roken.

Sir Austin Bradford Hill (1897-1991)
Sir Austin Bradford Hill (1897-1991)

Zij publiceerden in 1950 hun bevindingen in het British Medical Journal (Smoking and carcinoma of the lung. Brit Med J 1950; 739-748) en concludeerden:

“The risk of developing the disease increases in proportion to the amount smoked. It may be 50 times as great among those who smoke 25 or more cigarettes a day as among non-smokers.”

Screen Shot 2013-10-16 at 15.30.28

In 1954 werd het verband in de British doctors study (40.000 artsen waren 20 jaar gevolgd) bevestigd. In 1955 legde Doll vervolgens het verband tussen blootstelling aan asbest en longkanker.

De relatie tussen roken en longkanker was een zeer onwelkome boodschap voor de sigarettenfabrikanten die het verband met kracht probeerden te ontkennen. Doll en Hill publiceerden in 1950, 1952, 1956 en 1964 samen over longkanker en roken in het British Medical Journal. Beiden werden voor hun werk geridderd.

De relatie tussen roken en longkanker. Figuur uit Carcinoma of the lung, 1952
De relatie tussen roken en longkanker. Figuur uit Carcinoma of the lung, 1952

In 1969, werd Doll tot hoogleraar benoemd aan de Oxford Universiteit. Hij overleed na een kort ziekbed op 24 July 2005 in het John Radcliffe Hospital in Oxford.

Het uit ‘de papierbak geredde boek’ Carcinoma of the lung is de eerste monografie over longkanker waar een heel hoofdstuk aan roken van sigaretten als belangrijkste oorzaak van de ziekte is besteed.  Uiteraard is het hoofdstuk geschreven door Richard Doll. Het is een medisch-historische klassieker dus.

In een andere klassieker over longkanker, Das Bronchuscarcinom, van G. Salzer, M. Wenzl, R.H. Jenny en A. Stangl, uit 1952 werd het verband tussen roken en longkanker als ‘niet doorslaggevend’ beschreven. Tegenwoordig weten we dat roken de belangrijkste oorzaak van longkanker is. Richard Doll had het rond 1950 al goed gezien.

Helaas gaan met het sluiten en afstoten van specialistische medische bibliotheken voor toekomstige onderzoekers ook de historische bronnen verloren. Een triest tijdsbeeld vind ik. Niet alles is immers op het wereld-wijde-web terug te vinden. En weggooien kan je je maar een keer.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s