Spontane regressie van kanker

Cancer cell

Het lot van veel ziekenhuisbibliotheken is dat zij door bezuinigingen en personeelstekort worden gesloten en de boeken afgestoten. Recentelijk werd ik attent gemaakt op de beslissing om de medische bibliotheek van een regionaal ziekenhuis te sluiten en de daarin aanwezige boeken indien mogelijk elders onder te brengen en het restant te vernietigen. De nieuwe boeken vonden hun weg naar andere bibliotheken en het personeel. Helaas was er weinig interesse voor de ‘gedateerde’ boeken en was een groot deel van deze boeken en tijdschriften voorbestemd voor de papierbak. Vlak voordat dit laatste zou plaatsvinden, werd ik getipt en heb ik uit nog vele meters achtergebleven boeken nog enige  klassiekers weten te redden. In een korte serie zal ik aan een aantal van deze boeken, en dan met name de oncologisch-historische klassiekers, een blog wijden. Deze keer de eerste overzichtswerken over spontane regressie van kanker.

Het is een zeer tot de verbeelding sprekend verschijnsel: het spontaan verdwijnen van (uitgezaaide) kanker. Dit is het zonder behandeling zoals chemotherapie, bestraling of chirurgie tijdelijk of geheel genezen van een ziekte waarvan de algemene perceptie is dat je zonder behandeling er dood aan zal gaan. Elk jaar verschijnen er verhalen van patiënten die dit zijn overkomen in de media. Er zijn geen twijfels over de diagnose, hun kanker is vastgelegd met Rontgenfoto’s, MRI-scans en met door pathologen onderzocht biopsieweefsel uit de tumor.  En dan, vaak in korte tijd, verdwijnen de tumoren zonder dat er behandeling is geweest. Het worden wel Saint Peregrine tumoren genoemd. Aan het einde van de 13e eeuw leefde er een jonge priester, Saint Peregrine. Hij ontwikkelde een kwaadaardige bottumor in zijn knie waarvoor amputatie noodzakelijk was. De nacht voor de operatie heeft de jonge priester biddend doorgebracht. De volgende ochtend was de tumor geheel verdwenen en ging de operatie niet door. Hij overleed in 1345 en niet aan de gevolgen van zijn bottumor.

Saint Peregrine
Saint Peregrine

In de medische literatuur staan vele gevalsbeschrijvingen van spontane regressie van kanker. In 1899 beschreef W.H. Bennett in de Lancet het eerste goed gedocumenteerde geval, het spontaan verdwijnen van een melanoom (zeer kwaadaardige huidkanker). In 1901 beschreef William Osler (Am. Med 1901; 17: 63-66) over spontane regressie van uitgezaaide borstkanker. Een eerste overzicht van 702 gevallen verscheen in 1918. G.L. Rohdenburg schreef het artikel ‘Fluctuations in the growth of malignant tumors in man, with especial reference to spontaneous regression (Journal Cancer Research 1918; 3: 192-221). De grondlegger van de neurochirurgie, Harvey Cushing, beschreef in 1927 het veranderen van een kwaadaardige zenuwtumor (neuroblastoom) in een goedaardige variant.  Sindsdien verschijnen met regelmaat gevallen in de medische vakbladen en in de populaire media.

Warren H. Cole en de titelpagina van zijn boek over spontane regressie van kanker (1966)
Warren H. Cole en de titelpagina van zijn boek over spontane regressie van kanker (1966)

In 1966 verschenen twee doorwrochte boeken over het onderwerp. De Amerikaanse chirurgen Tilden C. Everson en Warren C. Cole publiceerden het boek Spontaneous regression of cancer (W.B. Saunders Company. In 560 pagina’s beschrijven zij op zakelijke wijze 176 goed gedocumenteerde gevallen. Het is een zeldzaam en moeilijk te verkrijgen boek. In 2001 vond ik een exemplaar in de kelder van een antiquariaat in Hay on Wye in Engeland.

William Boyd en de titelpagina van zijn boek over spontane regressie van kanker (1966)
William Boyd en de titelpagina van zijn boek over spontane regressie van kanker (1966)

Het andere boek over het onderwerp met als titel The spontaneous regression of cancer (Charles C. Thomas publisher) dat in 1966 verscheen was van de bekende Canadese patholoog William Boyd (1885-1979) (schrijver van het klassieke A textbook of Pathology, 1961). Hij beschrijft 61 goed gedocumenteerde gevallen. Dit boek is eveneens zeldzaam en moeilijk te verkrijgen. Ik heb het in de 35 jaar dat ik antiquarische medische boeken verzamel niet aangeboden gezien. Ik was dus zeer verrast toen ik een puntgaaf exemplaar van Boyd zijn boek zag staan in de rijen boeken in de gesloten medische bibliotheek van het betreffende ziekenhuis waarin klaarblijkelijk niemand in geïnteresseerd was.

In 1995 verscheen het boek van Brendan O’Regan & Carlyle Hirschberg’s Spontaneous Remission, An Annotated Bibliography. Een ruim 700 pagina dik overzicht van alle gepubliceerde gevallen. In 1996 promoveerde Johannes Schilder aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op een proefschrift over spontane regressie van kanker waarin hij enige Nederlandse patienten beschrijft.

Brendan O'Regan & Carlyle Hirschberg's Spontaneous Remission, An Annotated Bibliography 1993
Brendan O’Regan & Carlyle Hirschberg’s Spontaneous Remission, An Annotated Bibliography 1995

Spontane regressie van kanker komt nog steeds voor. Wat we kunnen leren uit de twee boeken uit 1966 is dat een hevige acute infectieziekte vaak aan de regressie vooraf ging. Ook in recente gevallen is dit opvallend vaak het geval. Door de twee boeken uit 1966 te waarderen voor wat ze wetenschappelijk waard zijn kunnen verbanden worden gezien en begrepen. Ze zijn een waardevolle en onmisbare bron voor iedere wetenschapper die zich met dit fascinerende onderwerp zou willen bezig houden. Als iemand ze wil raadplegen: ik heb ze nu in ieder geval allebei (en het proefschrift van Schilder) in de kast staan.

2 thoughts on “Spontane regressie van kanker

  1. Dag Erwin, wat een leuke website, moet nu snel aan het werk anders blijf ik lezen!!!
    “De nacht voor de operatie heeft de jonge priester biddend doodgebracht.” Wat een prachtige mistype!!!!! of is hij ook een beetje opzettelijk?
    Denise

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s