De ‘stervenshulpbegeleider’

screen-shot-2016-10-12-at-23-10-54

Eindelijk is het er dan, de Kabinetsreactie en visie Voltooid Leven ondertekend door minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Schippers en minister van Veiligheid en Justitie, Van der Steur. Eindelijk zouden, als dit wetsvoorstel aangenomen zou worden, hoog-bejaarden die, zoals Maarten Toonder dat mooi verwoordde, onthecht zijn van het leven, op nette wijze uit het leeg geworden leven kunnen stappen. Voor sommige hoog-bejaarden brengt de dag immers niets meer dan saaie herhaling en verveling. Zij hebben geen zingevende verbintenissen meer. Ik denk persoonlijk dat de zin in het leven vooral gevormd wordt door een reeks van zelf verkozen materiele en immateriële verbintenissen. Materiele verbintenissen kunnen bezit zijn, het genot van een goed boek lezen of plezier beleven aan een hobby of liefhebberij. Immateriële verbintenissen zijn onze banden met mensen (of dieren) die ons dierbaar zijn. In de loop van het leven verliezen de meeste mensen een deel of vrijwel alle van deze verbintenissen. Dit wordt dan ervaren als onthechting van het leven. Heel invoelbaar, voorstelbaar en absoluut een natuurlijk proces. Alleen laat de dood soms te lang op zich wachten. Deze mensen moeten nu in dat onthechtte bestaan wachten op de natuurlijke dood of moeten zij een krampachtige zelfdodingspoging doen. In de visie  van Voltooid Leven worden deze mensen nu geholpen. Ik vind het in essentie een barmhartig, maar zeker ook gedurfd, voorstel.

Er is voor mij, op dit moment, maar één, maar wel een serieuze, ‘wenkbrauwfronser’ aan het voorstel en dat is de invulling van het nieuwe beroep van ‘stervenshulpverlener’. Wie zijn deze ‘stevenshulpverleners’? Wat voor opleiding hebben zij genoten? Zijn het BIG geregistreerde hulpverleners? Zijn ze bevoegd en bekwaam in stervenshulp? Wat is hun basisopleiding? Hun bevoegdheden? Wat zijn de minimale criteria waar zij aan moeten voldoen?

In de brief van de ministers staat: ‘De rol van de hulpverlener die deze taak zal worden toebedeeld zal toegesneden zijn op het beoordelen van een verzoek. Een speciaal daartoe opgeleide stervenshulpverlener ligt voor de hand. Bij een dergelijke nieuwe beroepsgroep is te denken aan disciplines die ervaring hebben met existentiële en psychosociale problematiek en met begeleiding van mensen aan het einde van hun leven, zoals bijvoorbeeld verpleegkundigen, psychologen of artsen. Stervenshulpverleners zullen een nog te ontwikkelen (vervolg)opleiding, een kopstudie op een medische opleiding, dienen te volgen om dit beroep uit te mogen oefenen. Wij kiezen hierbij voor een medische kopstudie om daarmee te borgen dat wordt uitgesloten dat de stervenswens een gevolg is van een medische aandoening, zoals een depressie.’

De stervenshulpverlener mag dan na akkoordbevinding zelf het dodelijke middel voorschrijven: ‘Het uitschrijven van het recept voor de middelen zou kunnen gebeuren door de stervenshulpverlener een speciale bevoegdheid daartoe te geven.’

Oké, we weten dus dat de stervenshulpverlener een BIG geregistreerde hulpverlener zal zijn (hoewel nog wat vaag is wat voor en hoeveel ervaring zij moeten hebben), die bekwaam ( hij/zij is ervaren (?) en krijgt een vervolgopleiding) en bevoegd (zij mogen het dodelijke middel voorschrijven en aangeven) zijn gemaakt. Dat nu ook niet-artsen (zoals verpleegkundigen of psychologen) dit mogen, in tegenstelling tot de hulp bij zelfdoding onder de euthanasiewet, is nieuw en zeer vernieuwend en zeker gewaagd en misschien zelfs wel zorgelijk. Maar, ik houd wel van dit soort voortvarendheid. Je moet ergens beginnen en is voer voor discussie, ook buiten principiele afkeur. Of deze niet-artsen die weliswaar een medische opleiding hebben genoten dit adequaat zullen kunnen doen hangt sterk van de inhoud van de nog te ontwikkelen opleiding af. Hoe goed kunnen zij inschatten of het inderdaad klaar-met-leven is en geen depressie of andere psychiatrische hulpvraag? Wat mogen zij bijvoorbeeld doen als het dodelijke middel niet voldoende werkt zodat de klaar-met-leven-zijnde niet gelijk sterft, maar wel bewusteloos raakt? Mag dan alsnog tot actieve levensbeëindiging door injectie worden overgegaan? Door wie dan? Moet er een (huis)arts op de achtergrond bereikbaar zijn? Dan komt er overlap met de euthanasiewet, en dat wordt dan ineens heel ingewikkeld. Vragen waar nu nog geen antwoord op is, maar die zeker wel opgelost moeten zijn voordat het praktijk wordt.

Ik ben benieuwd hoe dit zal gaan lopen. Ik heb er zeker vertrouwen in. Op dit vlak hebben we wel grotere hobbels genomen in Nederland. Het is, voor de geheel onthechten onder ons,  een barmhartig initiatief waar lang voor gedebatteerd en gediscussieerd is. Alleen stellen dat dit plan een teken is van een steeds individuelere maatschappij en dat mensen elkaar maar moeten ontlasten van leegheid vind ik te kort door de bocht en te gemakkelijk. Daar komt in de praktijk niets van terecht.

Ik denk dat met name zeer ervaren, goed geselecteerde, verpleegkundigen de taak van ‘stervenshulpbegeleider’ goed zouden kunnen vervullen. ik ken nu al vele verpleegkundigen die deze moeilijke taak met verve zou kunnen vervullen. Zelfs zonder vervolgopleiding.

One thought on “De ‘stervenshulpbegeleider’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s